Vốn là nền tảng quyết định sự hình thành, vận hành và mở rộng của mỗi doanh nghiệp. Việc hiểu đúng vai trò của vốn cũng như các loại vốn được pháp luật quy định không chỉ giúp doanh nghiệp quản trị tài chính hiệu quả mà còn hạn chế rủi ro trong quá trình hoạt động. Trong bài viết dưới đây, The World Capital sẽ phân tích rõ vai trò của vốn và hệ thống các loại vốn trong doanh nghiệp theo quy định hiện hành, giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn.
Vốn doanh nghiệp là gì?
Vốn doanh nghiệp là toàn bộ nguồn lực tài chính được hình thành từ tiền và các loại tài sản có giá trị, do doanh nghiệp đầu tư hoặc huy động để phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là cơ sở ban đầu để doanh nghiệp được thành lập, đồng thời là yếu tố xuyên suốt giúp doanh nghiệp duy trì và mở rộng hoạt động trong suốt quá trình phát triển.
Vai trò của vốn trong doanh nghiệp
Vốn là yếu tố cấu thành không thể thiếu, quyết định trực tiếp đến sự hình thành, tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp.
- Vốn phản ánh tiềm lực tài chính và mức độ vững mạnh của doanh nghiệp, qua đó thể hiện năng lực cạnh tranh trên thị trường cũng như khả năng mở rộng quy mô hoạt động. Để doanh nghiệp có thể tái đầu tư và mở rộng sản xuất sau mỗi chu kỳ kinh doanh, nguồn vốn phải được bảo toàn và tăng trưởng dương, đồng thời các hoạt động kinh doanh cần đảm bảo hiệu quả và sinh lời nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.
- Vốn còn đóng vai trò là cơ sở pháp lý quan trọng giúp doanh nghiệp xác lập vị thế và uy tín trên thị trường. Thông qua việc đảm bảo mức vốn phù hợp, doanh nghiệp có điều kiện triển khai hoạt động sản xuất – kinh doanh theo đúng chiến lược và kế hoạch đã đề ra.
- Vốn là yếu tố gắn liền với tư cách pháp nhân của doanh nghiệp trước pháp luật trong suốt quá trình thành lập và hoạt động.
- Vốn là nền tảng để doanh nghiệp mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao uy tín thương hiệu thông qua việc tiếp tục đầu tư và đổi mới hoạt động sản xuất, kinh doanh từ đó từng bước thâm nhập vào các thị trường tiềm năng.
Tiêu chí phân các loại vốn doanh nghiệp
Hiện nay, trong doanh nghiệp có nhiều cách khác nhau để phân loại vốn, tùy thuộc vào mục đích quản lý và sử dụng. Trên cơ sở thực tiễn và các quy định hiện hành, nguồn vốn của doanh nghiệp thường được phân loại theo một số tiêu chí cơ bản như sau:
- Căn cứ vào chức năng kinh tế: Vốn được chia thành vốn cố định, vốn lưu động và vốn đầu tư tài chính.
- Căn cứ vào quan hệ sở hữu: Vốn bao gồm vốn chủ sở hữu và vốn nợ phải trả.
- Căn cứ vào nguồn lực huy động: Vốn được chia thành nguồn vốn bên trong và nguồn vốn bên ngoài doanh nghiệp.
- Căn cứ vào thời gian huy động và sử dụng vốn: Vốn được phân thành nguồn vốn tạm thời và nguồn vốn thường xuyên hay còn gọi là vốn ngắn hạn và vốn dài hạn.
Các loại vốn doanh nghiệp
Trong quá trình đăng ký thành lập công ty, doanh nghiệp không chỉ cần quan tâm đến các loại vốn mang tính pháp lý ban đầu như vốn điều lệ, vốn pháp định, vốn ký quỹ hay vốn góp nước ngoài, mà còn phải hiểu rõ những loại vốn phục vụ trực tiếp cho hoạt động kinh doanh thường xuyên như vốn chủ sở hữu, vốn lưu động ròng, vốn đầu tư và vốn vay. Dưới đây là chi tiết nội dung về từng loại vốn:
Vốn chủ sở hữu
Vốn chủ sở hữu là phần giá trị tài sản thuần thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, được xác định sau khi đã trừ toàn bộ các khoản nợ phải trả. Đây là nguồn vốn phản ánh mức độ tự chủ tài chính và năng lực chịu rủi ro của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Vốn chủ sở hữu được hình thành từ 3 nguồn chủ yếu sau:
- Vốn góp của chủ sở hữu, cổ đông hoặc thành viên góp vốn.
- Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh
- Chênh lệch tăng do việc đánh giá lại tài sản theo quy định.
Vốn chủ sở hữu được áp dụng tính theo công thức sau:
Vốn chủ sở hữu = Tổng tài sản của doanh nghiệp – Nợ phải trả
Vốn lưu động ròng
Vốn lưu động ròng là chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp, được xác định dựa trên phần chênh lệch giữa tài sản lưu động và nợ ngắn hạn. Đây là nguồn vốn được sử dụng để duy trì hoạt động thường xuyên, đảm bảo doanh nghiệp đáp ứng kịp thời các nghĩa vụ tài chính trong ngắn hạn.
Về mặt tài chính, vốn lưu động ròng được xác định theo công thức:
Vốn lưu động ròng = Tài sản lưu động – Nợ ngắn hạn
Ý nghĩa của chỉ tiêu này được đánh giá như sau:
- Vốn lưu động ròng < 0: Doanh nghiệp không có đủ tài sản ngắn hạn để thanh toán các nghĩa vụ đến hạn, tiềm ẩn rủi ro mất cân đối tài chính và gặp khó khăn trong việc huy động vốn.
- Vốn lưu động ròng > 0: Doanh nghiệp có khả năng chi trả tốt cho các hoạt động hiện tại, có thể thực hiện đầu tư và mở rộng trong ngắn hạn.
- Vốn lưu động ròng = 0: Doanh nghiệp vẫn đáp ứng được các khoản nợ ngắn hạn, nhưng mức độ an toàn tài chính thấp và thiếu tính bền vững.
Vốn đầu tư
Vốn đầu tư là phần vốn được hình thành từ tiền hoặc các loại tài sản khác theo quy định của pháp luật dân sự và điều ước quốc tế mà doanh nghiệp sử dụng để thực hiện các hoạt động đầu tư, mở rộng và phát triển kinh doanh. Đây là nguồn vốn có vai trò thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực sản xuất và gia tăng giá trị cho doanh nghiệp trong dài hạn.
Vốn đầu tư của doanh nghiệp được hình thành từ hai nguồn tài chính chủ yếu là nguồn vốn trong nước và nguồn vốn đầu tư nước ngoài.
Vốn đầu tư được phân thành 4 loại sau:
- Vốn đầu tư cố định: Là khoản vốn được đầu tư vào tài sản cố định như nhà xưởng, máy móc, thiết bị, công nghệ và cơ sở hạ tầng…
- Vốn đầu tư lưu động: Là phần vốn đầu tư vào tài sản lưu động như hàng tồn kho, các khoản phải thu, tiền mặt…
- Vốn đầu tư trực tiếp: Là vốn được sử dụng để đầu tư trực tiếp vào các dự án hoặc doanh nghiệp khác thông qua hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua lại doanh nghiệp…
- Vốn đầu tư gián tiếp: Là vốn đầu tư thông qua các trung gian tài chính như quỹ đầu tư, quỹ tín thác hoặc các công cụ tài chính khác.
Trong thực tế, quy mô và cơ cấu vốn đầu tư của doanh nghiệp có thể được quy định khác nhau cho từng dự án. Doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể điều chỉnh mức vốn góp trong quá trình triển khai dự án mà không nhất thiết phải thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp, nếu pháp luật không có quy định khác.
Vốn vay
Vốn vay là phần nguồn vốn mà doanh nghiệp huy động từ các tổ chức hoặc cá nhân bên ngoài thông qua các hình thức vay mượn nhằm bổ sung nguồn lực tài chính cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là giải pháp phổ biến khi vốn chủ sở hữu không đủ đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn hoặc dài hạn của doanh nghiệp.
Đặc điểm cơ bản của vốn vay là doanh nghiệp có nghĩa vụ hoàn trả cả gốc và lãi theo thời hạn đã cam kết. Vì vậy, việc sử dụng vốn vay cần được cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo cân đối dòng tiền và hạn chế rủi ro tài chính.
Dưới đây là một số hình thức vay phổ biến như:
- Vay ngân hàng ngắn hạn hoặc dài hạn.
- Sử dụng hạn mức thấu chi hoặc thẻ tín dụng doanh nghiệp.
- Phát hành trái phiếu và giấy nhận nợ.
- Vay từ các tổ chức tài chính hoặc đối tác theo thỏa thuận.
Mỗi loại vốn trong doanh nghiệp đều giữ vai trò riêng và có tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Việc hiểu đúng bản chất và sử dụng vốn hợp lý giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn lực, tận dụng đòn bẩy tài chính phù hợp, đồng thời kiểm soát tốt rủi ro để phát triển bền vững. Trên đây The World Capital đã chia sẻ đầy đủ thông tin và kiến thức của các loại vốn doanh nghiệp nếu bạn còn bất kỳ thông tin nào thắc mắc cần giải đáp hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline 085 555 5464 nhé!